Dit is een website van Stimular
Ook van Stichting Stimular: Milieubarometer | MVO-balans | Kansen bij Verkassen | Duurzaam MKB

Communicatie

Communicatie zorgt voor kennisoverdracht, bewustwording en motivatie. Het is een voorwaarde voor het slagen van acties en voor de totstandkoming van een duurzaamheidsbeleid. Want gedrag van mensen is een belangrijke factor in milieuzorg.
  • Als men bijvoorbeeld niet weet hoe dubbelzijdig printen werkt, zal dat niet gebeuren.
  • En als niemand weet dat met de papierbesparingsactie maar liefst 10% papier is bespaard, daalt de motivatie voor vervolgacties.
    • De gemeente Utrecht koos er voor om de opbrengst van de papierbesparingsactie 'Blad voor blad' te steken in ecologisch groenbeheer van de landgoederen langs de Kromme Rijn. Voor de medewerkers van de gemeente was dit een goede stimulans om meer papier te besparen!
  • Als een inkoper zich niet realiseert dat hij bepaalt of er wel of niet met chloor wordt schoongemaakt, blijft de chloorbleek door de toiletten spoelen.
  • Als iemand er niet op gewezen wordt dat hij zijn afval beter moet scheiden, doet hij het misschien nooit.
Een onderzoek van Tabula Rasa voor het Milieuplatform Zorgsector beschrijft hoe communicatie effectief ingezet kan worden bij milieuzorg. Het onderzoek behandelt o.a. de volgende technieken:
  • Negatief formuleren
  • Herhaalde blootstelling
  • Toezegging en consistentie
  • Vleien
  • Wederkerigheid
  • Geheugensteuntjes
  • Inzetten van autoriteit

Communicatievormen

Communicatie is meer dan een berichtje schrijven voor het medewerkersbulletin. Denk bijvoorbeeld ook aan:
  • Iets bruikbaars uitdelen waardoor medewerkers thuis of op de werkplek regelmatig aan milieuzorg herinnerd worden;
    • Schrijfblokken of pennen met een milieuzorgmotto
    • Placemats in de kantine
    • Kalenders: diverse gemeenten hebben hun medewerkers (naast de bewoners) een verjaarskalender of scheurkalender uitgedeeld met cartoons en tips rond energiebesparing. In 2007 heeft Soest de kalender van milieunet uitgedeeld (een 'op het werk' versie) terwijl de gemeente Schiedam voor de kalender van roodbont koos.
  • Milieuzaken als vast onderdeel in het werkoverleg;
  • Gebruiksaanwijzingen bij apparaten ophangen;
  • Lijstje met algemene milieuzorgtaken voor iedere (nieuwe) medewerker
    • De gemeente Maassluis verstrekt aan elke medewerker een folder met een aantal eenvoudige milieuzorgmaatregelen waarvan wordt verwacht dat elke medewerker er aan meewerkt.
    • Waterschap Zeeuwse Eilanden heeft aan alle medewerkers print- en kopieertips verspreid.
  • Artikel in een personeelskrant;
  • Via intranet of weblog;
  • Slogans of cartoons op bureaublad van computers;
  • Aanspreken van medewerkers die het licht zijn vergeten uit te doen aan het eind van de werkdag;
    • Bij een van de diensten van de gemeente Utrecht wordt enkele malen per jaar tijdens een 'actieweek' één keer per dag (meestal tijdens de lunch) op de kamers gecontroleerd of het licht en de computerschermen uit zijn gedaan. De afdeling die het beste scoort krijgt een 'Dommetje' (Utrechts chocolaatje).
  • Via de digitale handtekening onder de e-mail
  • Een grafiek op een prikbord ophangen met behaalde besparingen;
    • Delft visualiseerde het gemeentelijke papierverbruik door de hoogte van de stapel te vergelijken met de hoogte van de Nieuwe Kerk: 9 keer de kerktoren was de uitkomst in 2001!
  • Bijeenkomst organiseren;
    • Gemeente Soest hernieuwt milieubeleidsverklaring tijdens speciale bijeenkomst voor alle medewerkers van de gemeente. Dit hebben ze gedaan om interne milieuzorg opnieuw onder de aandacht te brengen. Lees verder...
  • Tentoonstelling organiseren
  • Medewerkers vragen om zelf ideeën voor besparingen aan te leveren. Hiermee komen niet alleen goede ideeën naar voren, maar voelen medewerkers milieuzorg zich ook meer betrokken bij milieuzorg.
    • Het ministerie van BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) daagt medewerkers uit om milieubesparende ideeën in te brengen. Lees verder...
Zie ook de voorbeelden verderop.

Het plannen van communicatie

Om te zorgen dat communicatie niet vergeten wordt, is het goed dit apart op te nemen in het jaarprogramma voor milieuzorg. Het is ook mogelijk om een apart communicatieplan te schrijven om alle communicatiemogelijkheden te inventariseren en te selecteren. Dit is vooral relevant bij het opzetten van een nieuw duurzaamheidsbeleid.

Voorbeelden aanpakken

  • Om een duidelijk beeld te vormen bij de medewerkers en anderen kan er gebruik gemaakt worden van de zogenaamde omrekenfactoren, hiermee maak je milieubelasting meer tastbaar.
  • Er kan op zeer veel manieren gecommuniceerd worden. Hier vindt u een overzicht van allerlei communicatiemiddelen die ingezet kunnen worden voor milieuzorg.
  • Er zijn al vele milieugerelateerde Loesje-teksten. Voor de bijbehorende Loesje vormgeving moet u bij Loesje zijn.
  • Met een abonnement op de Toolkit milieucommunicatie bent u verzekerd van een regelmatige bron van teksten en cartoons die te gebruiken zijn voor interne en externe communicatie over milieuzorg. Daarnaast hebben zij een aantal specials gemaakt, die tegen een éénmalig bedrag kunnen worden aangeschaft, waaronder:
  • Bij Amelior kunt u milieuzorgcartoons bestellen. Overzicht van de cartoons.
  • Jongeren Milieu Actief heeft diverse stickers en posters die bruikbaar zijn voor milieuzorg bij overheden.
  • Via de rubrieken thema's en activiteiten kunt u voorbeelden vinden van communicatie op specifieke onderwerpen. Zoals de nieuwsbrieven van de voormalige gemeente Bergh (opgegaan in de gemeente Montferland) over afval en papier (scheiding)
  • Via de website www.biologisch.nl kunt u allerlei cartoons vinden over "biologisch". Aan gebruik van de cartoons zijn wel kosten verbonden.

Voorbeelden overheden

  • In december 2013 stond ‘Hoe maak je duurzaamheidsgetallen begrijpelijker’ op de agenda bij het regionale Netwerk DBO Rijnmond. Bekijk hier de Stimular presentatie daarover.
  • UWV deelt pennen van gerecycled plastic uit om medewerkers te stimuleren tot het scheden van plastic bekertjes.
  • Gedragsveranderingscampagne in Deurne op basis handboek van SRE heeft meetbaar effect.
  • De Milieudienst IJmond hield een themaweek papier waarin op diverse manieren papierbesparing onder de aandacht werd gebracht.
  • Schagen heeft een communicatieproject van drie maanden ingezet om het bewustzijn in de organisatie te vergroten. Lees verder ...
  • In Moordrecht kaart mascotte "Jet" milieuzaken aan bij de medewerkers. Lees verder.
  • De provincie Overijssel maakt het eigen energieverbruik openbaar via internet (slideshow met verschillende grafieken).
  • De gemeente Breda maakt met stickers op bakjes met theezakjes zichtbaar dat zij "Fair trade" inkopen.