Dit is een website van Stimular
Ook van Stichting Stimular: Milieubarometer | MVO-balans | Kansen bij Verkassen | Duurzaam MKB

Rijksoverheid geeft computers en telefoons een tweede leven

Januari 2018

Het Rijk zet stappen naar circulaire ICT-apparatuur. Waar voorheen alle overtollige ICT-apparatuur werd vernietigd vanwege dataveiligheid, is de weg nu vrij om de apparaten een tweede leven te geven. Ook wil het Rijk zelf ‘refurbished’ apparatuur aanschaffen en de huidige gebruiksduur van ICT verlengen.

Rob Visser van SSC-ICT en Henry Bosman van Domeinen Roerende Zaken lichten de Rijksbrede aanpak toe. SSC-ICT is een Shared Service organisatie binnen de Rijksoverheid, die ICT-diensten verleent aan zeven departementen. Domeinen organiseert de afstoot van alle overtollige goederen van het Rijk, waaronder ICT-apparatuur.

Bijzonderheden

Henry Bosman: “Bijzonder voor de omgang met ICT-apparatuur binnen de Rijksoverheid is dat er strenge eisen zijn voor dataveiligheid. Software voor het verwijderen van data van ICT-apparaten moet goedgekeurd zijn door de veiligheidsdienst AIVD. Er is een paar jaar gebrek aan goedgekeurde software geweest waardoor Domeinen verouderde en overtollige ICT-apparatuur moest vernietigen met een shredder. De metalen en resten kunststof werden aangeboden aan recyclingbedrijven”. Inmiddels is er voor het verwijderen van data wel goedgekeurde software voorhanden. Nu de veiligheid geborgd is, kan Domeinen de overtollige ICT-apparatuur aan gespecialiseerde marktpartijen aanbieden voor hergebruik.


Binnen de Rijksoverheid worden jaarlijks ongeveer 30.000 datadragers (desktops, laptops, tablets, telefoons) ingeleverd bij Domeinen omdat ze niet meer aan de eisen voldoen.

Doelen

Het doel van de Rijksbrede aanpak is om de levensduur van ICT-apparatuur zoveel mogelijk te verlengen en daarmee efficiënter om te gaan met grondstoffen. Hiermee geeft het Rijk invulling aan de doelen uit het nationale grondstoffenakkoord, gericht op het circulair maken van onze economie. In een circulaire economie worden producten en materialen zo lang mogelijk hergebruikt voordat ze worden afgedankt en gerecycled.

Pilot met desktops en laptops

In 2016 voerde Domeinen een pilot uit met ongeveer 22.000 desktops en laptops die vanuit departementen bij hen werden ingeleverd. Er werd een marktpartij gezocht om de apparaten te ‘refurbishen’ en vervolgens aan te bieden aan consumenten en organisaties. Dit gebeurde onder strikte voorwaarden om te voorkomen dat de apparaten na hergebruik belanden in het restafval. Henry Bosman: “We willen niet dat de apparatuur wordt geëxporteerd naar bijvoorbeeld Afrika, waar ze het vaak wel goed kunnen gebruiken maar geen garanties zijn voor verantwoorde verwerking aan het einde van de levensduur”. Het Rijk werkt samen met Stichting Recover-E. Zij leveren de refurbished apparatuur met een gebruikscontract met retourpremie. De stichting blijft eigenaar van de apparatuur en draagt zorg voor recycling aan het einde van de levensduur via een verwerker met een Weeelabex certificaat voor zorgvuldige recycling van elektrische apparaten.


‘Refurbished’ zijn producten die eerder gebruikt zijn geweest en die dankzij een opknapbeurt weer als nieuw zijn. Bij ICT-aparatuur is de hardware volledig gecheckt en zijn beschadigde onderdelen en vaak ook de batterij vervangen.

Pilot met mobiele telefoons

In 2017 is een tweede pilot uitgevoerd met een paar honderd mobiele telefoons van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het bleek lastig om voor telefoons dezelfde strikte voorwaarden te stellen als voor desktops en laptops. Omdat er geen garanties konden worden afgesproken over een verantwoorde eindverwerking, zijn evenveel kapotte telefoons teruggehaald uit Afrika via ‘Closing the Loop’. Dit is een sociale onderneming die kapotte mobiele telefoons in ontwikkelingslanden opkoopt en recyclet in Europa. Closing the loop ontving voor haar werkzaamheden de Circulair Award 2018: de prijs voor het meest iconische circulaire project dat laat zien wat circulaire economie kan betekenen voor Nederland.


Milieu-impact smartphone
Maar liefst 92% van de totale CO2-uitstoot van een smartphone ontstaat bij de productie en distributie. Elke telefoon bevat 60 kostbare metalen, van goud tot kobalt, uit mijnen van over de hele wereld. In de afgelopen 10 jaar werden wereldwijd 7 miljard smartphones geproduceerd. Bron: Greenpeace

 

Rijksbrede aanpak

Binnen de Rijksbrede aanpak worden de twee succesvolle pilots opgeschaald. Ook aan de inkoopkant is een belangrijke stap gezet door refurbished apparatuur als optie toe te voegen in de Rijksbrede inkoopstrategie voor ICT-apparatuur. Het management van departementen kiest nu vaak standaard nieuwe apparatuur, maar daar komt verandering in. RVO heeft inmiddels de eerste 150 refurbished iPhones besteld om ervaring op te doen met deze duurzame variant. Om de overgang naar refurbished apparaten te realiseren is het belangrijk dat meer managers dit voorbeeld van RVO volgen. Medewerkers kunnen dan zelf ervaren dat je geen verschil merkt met een nieuw apparaat.

De komende tijd worden de kansen verkend om ICT-apparatuur langer te gebruiken binnen het Rijk. Voorbeelden zijn:
  • verlengen van vervangingsfrequentie van ICT bij het Rijk (nu vaak 3 jaar);
  • inkopen van hardware met vervangbare onderdelen zodat het beter gerepareerd en refurbished kan worden;
  • stimuleren dat managers voor refurbished apparatuur kiezen in plaats van nieuwe apparatuur;
  • stimuleren dat apparatuur zorgvuldiger wordt gebruikt, waardoor er meer herbruikbaar is;
  • verbeteren van imago van refurbished apparatuur;
  • organiseren van marktplaats voor gebruikte ICT-apparatuur binnen de Rijksoverheid, zoals eerder voor kantoormeubilair is gedaan.

Samenwerking binnen de hele keten

Rob Visser: “Om ICT te hergebruiken binnen de Rijksoverheid moeten alle partners binnen de keten samenwerken, van inkoop tot beheer tot afstoting. In de Rijksbrede werkgroep zijn alle partners vertegenwoordigd. Voor inkoop zitten de relevante categoriemanagers van het Rijk op gebied van ICT en grondstoffen in de werkgroep. Het beheer wordt uitgevoerd door meerdere ICT-dienstverleners binnen de Rijksoverheid en die willen we allemaal aan tafel hebben! Voor afstoting zijn Domeinen en de veiligheidsdienst vertegenwoordigd. Het is een uitdaging om iedereen aan tafel te houden. Hiermee leggen we een basis voor Rijksbreed beleid voor hergebruik van ICT-materiaal en nieuwe initiatieven”.

Auteur: Marlies Peschier, Stichting Stimular

Duurzame bedrijfsvoering Rijksoverheid

De Rijksoverheid bouwt aan een duurzaam Nederland. Ook binnen haar eigen bedrijfsvoering is duurzaamheid van groot belang. Het programma Versnelling duurzame bedrijfsvoering verduurzaamt alle aspecten van de bedrijfsvoering en zorgt voor opschaling en versnelling van duurzame initiatieven. Zo komt de rijksoverheid tot een kwalitatieve, efficiënte en effectieve bedrijfsvoering waarbij er sprake is van een evenwicht tussen ecologische, sociale en economische belangen.