Dit is een website van Stimular
Ook van Stichting Stimular: Milieubarometer | MVO-balans | Kansen bij Verkassen | Duurzaam MKB

Duurzaamste gemeentehuis in de Achterhoek

In de gemeente Bronckhorst is een duurzaam gemeentehuis gebouwd. In de jonge fusiegemeente in de Achterhoek werd een bijzonder gebouw gerealiseerd, dat maar 36 procent van de maximaal toelaatbare energie voor kantoorgebouwen gebruikt. Daar is men trots op. ‘Wij zien dit als een voorbeeld van passief bouwen met gezond boerenverstand.’

De gemeente Bronckhorst bestaat sinds 1 januari 2005 en is voortgekomen uit een herindeling van de Gelderse plattelandsgemeenten Hengelo, Hummelo en Keppel, Steenderen, Vorden en Zelhem. De vijf oude gemeentehuizen dienden na de herindeling plaats te maken voor één nieuw gemeentehuis. Barbara de Leeuw ging medio 2006 in Bronckhorst aan de slag als projectmanager. ‘Het plan voor een nieuw gemeentehuis zat al in de pijplijn toen ik hier begon’, blikt zij terug. Als jonge gemeente wilde Bronckhorst echter méér doen dan alleen stenen stapelen. ‘Er moest ook een visie worden ontwikkeld.’

Onder het motto ‘ruimte voor ideeën, ideeën voor ruimte’ bracht men in kaart aan welke criteria het nieuw te bouwen gemeentehuis moest gaan voldoen. De projectmanager somt op: ‘Dat moest gemoedelijk worden, laagdrempelig en goed toegankelijk. We wilden geen groot en protserig gebouw. Dat moest professionaliteit uitstralen. Als jonge gemeente willen we immers ook lef tonen en innovatief zijn.’

Duurzaamheid

Het thema duurzaamheid kwam eigenlijk pas in de loop van het proces naar voren. De Leeuw: ‘Bij de vaststelling van het projectdossier in april 2007 vroeg de gemeenteraad wat we met het begrip ‘duurzaam’ konden. Men liet toen meteen weten niets voor experimenten te voelen. De architect is in het voorlopig ontwerpstadium daarmee rekening gaan houden. En toen kregen we de smaak eigenlijk te pakken en begon er langzaam iets heel moois te ontstaan. We besloten toen ook dat we méér dan de gangbare duurzaamheid wilden. We wilden veel in schoonheid investeren, de architectuur ook echt mooi houden. Dan wordt een gebouw veel minder snel afgebroken.’ Centrale gedachte bij het uitwerken van de duurzame plannen werd dat het gebouw eigenlijk geen energie nodig zou moeten hebben. ‘En dus moest de isolatie heel goed zijn.’

Hoewel men voor goede isolatie koos, moest het nieuwe gemeentehuis niet van piepkleine raampjes of een dichtgemetselde gevel worden voorzien. Met in totaal 290 ramen is er volop sprake van lichtinval. ‘Die ramen zijn allemaal voorzien van drielaags isolatieglas en van luiken’, legt De Leeuw uit. ‘Wanneer een ruimte niet gebruikt wordt, gaan die luiken dicht.’ De luiken zijn gemaakt van composiet en hebben isolatieschuim in de kern. Van buiten zijn de luiken door kunstenaar Jaap Drupsteen gegraveerd met laserprints van landschappen in de omgeving. De luiken houden enerzijds warmteverlies via het glas tegen maar aan de andere kant verminderen ze door hun wijze van plaatsing directe zoninstraling en dus opwarming.

Via de methode Greencalc werd het ontwerp voor het Bronckhorster gemeentehuis getoetst op daadwerkelijke duurzaamheid. Dat resulteerde uiteindelijk in een EPC-waarde van 0,36. Dat betekent dat maar 36 procent van de in het Bouwbesluit van 2008 vastgelegde maximaal toelaatbare energie wordt gebruikt. ‘Niet voor niets heeft ons College een oorkonde van het Ministerie van Economische Zaken gekregen, waarop staat dat we hier het meest duurzame gemeentehuis van Nederland hebben’, zo steekt De Leeuw haar trots niet onder stoelen of banken. Het kostenplaatje dat al die duurzaamheid met zich mee bracht, werd deels ingevuld door subsidies van de provincie Gelderland en van SenterNovem. ‘We zijn vanuit ons opdrachtgeverschap steeds kritisch blijven kijken naar zowel tijd, geld als kwaliteit’, voegt de projectmanager nog toe.

Voorhoedegemeente

Het duurzame gemeentehuis van Bronckhorst in de kern Hengelo is ook voorzien van een ondergrondse warmte- en koude-opslag. Verder is de verlichting in het gebouw daglichtafhankelijk én energiezuinig. Met 500 vierkante meter photovoltaische cellen op het dak levert het gebouw bij mooi weer volop energie. Ventilatoren en pompen zijn allemaal voorzien van toerenregeling. En zelfs bij de luchtbehandelingsinstallatie wordt een hoog rendement aan warmte teruggewonnen.

Vanuit heel het land is er belangstelling voor het bijzondere gebouw in de Achterhoek. Daar zijn de vaste werkplekken komen te vervallen en is de organisatie teruggebracht tot vier domeinen: Beheer, Ondersteuning, Beleid en Dienstverlening. ‘Het traditionele cellenkantoor is niet meer van deze tijd’, stelt De Leeuw. ‘We zullen hier dan ook nog wel een tijdje een soort van ‘showroom’ blijven. Wat wij hier hebben gedaan kan óók prima in het bedrijfsleven worden toegepast.’ Ze verwacht niet dat de nieuwigheid er voor de gebruikers snel af zal gaan. ‘Het is niet klaar nu. We blijven hier de laatste inzichten toepassen, moeten als gemeente mee voorop blijven lopen.’ De titel ‘duurzaamste gemeentehuis van Nederland’ wil men best overdragen aan een ander. ‘We hopen dat we die titel maar kort dragen maar het is hartstikke mooi dat we hem hebben.’

bron: Ton de Kort, weekblad Facilitair & gebouwbeheer.