Dit is een website van Stimular
Ook van Stichting Stimular: Milieubarometer | MVO-balans | Kansen bij Verkassen | Duurzaam MKB

EnergieRijk Den Haag: verduurzaming van 16 overheidsgebouwen

Juni 2018

De partners van EnergieRijk Den Haag (ERDH) hebben een gemeenschappelijk doel. Zij willen 16 overheidsgebouwen in een straal van 1 km² rondom station Den Haag Centraal zo verduurzamen, dat de gebouwen in 2040 klimaatneutraal zijn. Het gaat onder meer om het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Ministerie van Financiën en het stadhuis van Den Haag. Als die duurzaamheidsoperatie slaagt, ligt navolging door andere gemeenten voor de hand. Het initiatief voor ERDH is afkomstig van het Rijk en de gemeente Den Haag, maar partners als de provincie Zuid-Holland en marktpartijen sloten zich snel aan bij het programma. Ook wordt breder gekeken naar mogelijkheden tot samenwerking met bijvoorbeeld de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Het Rijksvastgoedbedrijf wil in Nederland graag koploper zijn en het goede voorbeeld geven als het om duurzaamheid van gebouwen gaat, vertelt projectdirecteur Frans Deeleman.

Klimaatakkoord

In het door Nederland ondertekende klimaatakkoord van Parijs is vastgelegd dat 100% van de energievoorziening in Nederland in 2050 duurzaam moet zijn. Achterliggende gedachte bij het klimaatakkoord is vermindering van de uitstoot van broeikasgas. Dat kan door minder afhankelijk te worden van fossiele en eindige energiebronnen als olie en gas. Energietransitie naar schone en hernieuwbare energiebronnen als wind, zon en geothermie is dus van groot belang.

Martin Andriessen, manager energietransitie in Den Haag: “Als stad hadden wij al de ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2040, dus dat paste prima bij de ambities van het Rijk. Het is logisch om samen op te trekken: welke energieoplossingen zijn passend, welke infrastructuur is daarvoor nodig, hoe gaan we die realiseren? Den Haag heeft grond en gebouwen. Kunnen we het bestaande stadsverwarmingsnet verduurzamen en gebruiken? Door samen op te trekken hopen we sneller meters te kunnen maken.”

Drie fronten tegelijk

De duurzaamheidsslag binnen ERDH wordt op drie fronten tegelijk gevoerd, zegt Frans Deeleman. “In de gebouwen zelf kunnen we energie besparen door te verslimmen: in smart buildings zijn de installaties goed ingeregeld en wordt gemonitord wie wanneer waar werkt. Via dashboards kunnen we gebruikers van een pand inzicht geven in het actuele energieverbruik en mogelijke aanpassingen. Awareness is belangrijk: dat mensen zien wat er gebeurt en wat gedragsverandering voor gevolgen kan hebben.”

”Tweede onderdeel van ERDH is het verticaal denken in plaats van horizontaal: dus niet meer op gebouwniveau, maar naar meerdere gebouwen tegelijk. Installaties slimmer maken en aan elkaar koppelen, bespaart veel energie.” Aardwarmte of Geothermie gaat daarbij een hele belangrijke rol spelen om de duurzaamheidsambitie te kunnen halen, verwacht Deeleman.

Het derde onderdeel van ERDH richt zich op steeds duurzamere energie inkopen onderweg naar 2040. “De ERDH-principes zijn natuurlijk ook van toepassing op de woonomgeving en waar mogelijk gaan we dan ook linken leggen naar regionale initiatieven als de warmterotonde.” En de belangrijkste voorwaarde om dat allemaal te kunnen waarmaken? “Samenwerking, daar draait het om” betoogt Deeleman. ”Met andere overheden en marktpartijen.”

Smart thermal grid

Om de duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen halen, is het noodzakelijk om niet per gebouw te kijken, maar naar het geheel. Een idee is om bestaande warmte-koude opslag (wko)-installaties van de gebouwen in het ERDH-gebied, aan elkaar te koppelen, zegt Deeleman. “We willen een ‘smart thermal grid’ aanleggen in de Haagse ondergrond.” Dat vergt veel voorbereiding: “De wko-installaties zijn van verschillende eigenaren. Die moet je er dus van overtuigen dat het zin heeft om invloed weg te geven. En voor je installaties aan elkaar koppelt, wil je ze allemaal op een bepaald kwaliteitsniveau hebben.”

Uit onderzoek is gebleken dat de inzet van zonnepanelen en windenergie alleen niet voldoende energie oplevert om de energiebehoefte te dekken in het gebied, ook al zouden alle gebouwen nog eens extra worden geïsoleerd. Geothermie lijkt daarbij noodzakelijk. Maar in Nederland is nauwelijks ervaring met de opwekking van aardwarmte op deze grote schaal, zeggen Andriessen en Deeleman. Andriessen:“Je hebt flink wat oppervlakte nodig voor putten. Dat valt niet mee om die in te passen in een drukke stad als Den Haag. Dus we zijn al bezig met locatiestudies om te kijken waar ruimte is.”

Martin Andriessen van de gemeente Den Haag: “Wie gaat het betalen, dat wordt natuurlijk wel een vraag.” Maar, zegt hij: “ERDH levert voor ons ook werkgelegenheid op. Wie gaat die zonnepanelen plaatsen en het onderhoud doen, wie gaat de sleuven graven en de gaten boren? We zijn al in overleg met opleidingen en organisaties om te praten over omscholing en bijscholing. We denken dat deze verduurzamingsambitie zo’n 1000 tot 2000 arbeidsplaatsen op jaarbasis gaat opleveren, dat is natuurlijk van groot belang voor onze stad.”

Bron: Rijksvastgoedbedrijf

Lees meer in het volledige weblogbericht van het Rijksvastgoedbedrijf.